Neden İnsanlar UBER’i Tercih Ediyor?
20 Mart 2018

Futbol Şiddete Boyun Eğmesin

Osman Öztürk FotoÜlkemizde yaşamın her alanında gözlemlenen şiddet olayları birey ve toplum güvenliği açısından risk yaratıyor. Bu risk ve tehditler farklı alanlarda ve boyutlarda ortaya çıkarken, stadyumlarda da istenmeyen şiddet olaylarının yaşanmasına neden oluyor. Son olarak Fenerbahçe-Beşiktaş arasındaki futbol maçında meydana gelen olaylar yüzünden maçın tatil edilmesi ise stadyum güvenliğini yeniden Türkiye gündemine taşıdı. Bu olayları araştırmalar doğrultusunda bilimsel bir bakışla ele alırsak daha objektif bir değerlendirme yapabiliriz.

Toplum katmanları arasında da yer yer kırılmalara ve şiddet olaylarına neden olan gerilim ve şiddet algısını azaltmak için kamu otoritesinin daha etkin sorumluluk üstlenmesi ve stadyum güvenliğine ilişkin çok paydaşlı bir yönetsel yapı oluşturması gerekiyor. Stadyumlar, toplumsal psikolojinin en duyarlı olduğu alanlardan birisi. Dostluk ve kardeşlik duygularının egemen olduğu bir spor ikliminde centilmence yapılması gereken futbol mücadelesi yerini kavga ve nefret iklimine bırakmamalı. Bu amaçla güvenli stadyum ikliminin ve konseptinin stadyumlarda sağlanması gerekir.

Bu olay elbette ilk değil ve son olmayacak. Stadyumlarda bugüne kadar birçok olay meydana geldi. Geriye doğru bir projeksiyon yaptığımızda, sahaya girerek hakem ve futbolculara saldırı, stadyum içinde hakemlerin mahsur tutulması, stat koridorlarında ve tribünlerde meydana gelen tehdit ve şiddet olayları öne çıkıyor. Bu olayların yanı sıra takım ve seyirci konvoylarına yönelik taşlı, sopalı, bıçaklı ve silahlı saldırı olayları da hafızalarımızda canlılığını koruyor.

Daha önce Fenerbahçe otobüsüne yapılan silahlı saldırı olayı da bunların arasında. Şu ana kadar bu olayın failleri hakkında kamuoyunun somut bir bilgiye sahip olmadığı bir gerçek. Spor kamuoyu spor güvenliği için önemli olan bu kadar çok olayı neden hemen unutuyor. Bu da yeterli güvenlik farkındalığına ve duyarlılığına sahip olmayışımızdan kaynaklanıyor. Futbol güvenliği için öncelikle kamusal sonra kurumsal yani takımsal ve toplumsal boyutta bir duyarlılık şart.

Acaba stadyumlarda alınan önlemler yeterli mi? Güvenlikten sorumlu olanlar yeterli eğitim ve donanıma sahip mi?

Futbol paydaşları arasında şiddete karşı ortak bir duyarlılık geliştirilebildi mi? Bu açıdan yaşanan tüm risk ve olayların bir bir irdelenmesi ve nedenlerinin masaya yaptırılması gerekiyor.

Stadyum ve çevresinde meydana gelen şiddet olayları değişken özellikler gösterir. Bu durum kamu düzen ve güvenliği için büyük bir risk oluşturur. Ülkemizde futbol güvenliğinin sağlanması için birçok yasa ve yönetmelik çıkarıldı ise de olaylar hep aynı kaldı. Her şey devletten beklenemez ve her şeyden devlet sorumlu tutulamaz. Futbol federasyonu ve kulüpler asıl sorumlulardır. Üzerlerine düşen sorumluluğun gereklerini objektif olarak yerine getirmeleri gerekir.

Stadyumlarda güvenliğin etkin olarak sağlanabilmesi için stadyumların fiziki ve mimari tasarımından, futbol iklimine, holiganizmden fanatizme ve taraftar psikolojisinden güvenlik görevlerinin eğitim denetim ve uzmanlaştırılmasına kadar birçok parametrede etkin çalışmalar yapılması şarttır. Mevcut özel güvenlik uygulamaları ile ilgili yasalar doğrultusunda önlemler alınmaya çalışsa da özel güvenlik görevlilerinin eğitimi, niteliği, deneyimi ve organizasyon yönetimi yeterli olmadığından güvenlik alanında birçok sorunla karşılaşılıyor.

Öncelikle futbol müsabakalarında yaşanması olası görülen şiddet olaylarının detaylı olarak incelenmesi ve olası güvenlik risk ve tehditlerinin bilimsel yöntemler ışığında değerlendirilmesi gerekir.

Stadyumların Risk Haritaları Hazırlanmalıdır

En çok şiddet olayı futbolda meydana geliyor. Rekabet algısıyla taraftarlık düşmanlığa, futbol kazanma veya kaybetme savaşına dönüşüyor. Kulüp yöneticileri başta olmak üzere; sporcu, teknik heyet, medya ve taraftarların sert söylem ve tavırları ile agresif davranışları şiddeti artıran en önemli etmenler olarak dikkat çekiyor.

Diğer taraftan spor müsabakalarında görev alan kişi ve kurumların sorumluluklarını yerine getirmekte gecikmeleri ya da yetersiz kalmaları sorunları daha da artırıyor.

Stadyum Güvenliğini Sağlayacak Kişiler Sertifikalı ve Eğitimli Olmalı

Tüm risk ve olasılıkların değerlendirildiği, tehlike ve tehditlerin belirlendiği, yapılması gerekenlerin eksiksiz planlandığı bir güvenlik sistematiğinin oluşturulması önemlidir. Güvenlik riskleri konusunda tüm risklerin öngörüldüğü ve paydaşların bu konuda eğitildiği, denetlendiği ve pratiklerin yapıldığı güçlü bir yönetsel yapı yok. Türkiye’de stadyum güvenliğine ilişkin bir konsept oluşturulmalı. Güvenlik Futbol Federasyonu sorumluluğunda oluşturulacak kulüplerin ve taraftarların etkisi altında kalmayacak, yasal yetki ve sorumluluklarını objektif olarak yerine getirebilecek yetkinliğe sahip güvenlik yapılarıyla sağlanmalıdır. Stadyum güvenliği alanında uzmanlaşmış ve görevleri sadece stadyum güvenliği olan sertifikalı özel güvenlik görevlileri güvenlik gereklilerini yerine getirmede başarılı olabilirler.

Özel güvenlik görevlilerine baktığımızda maalesef yetersiz, eğitimsiz ve alanlarında uzman değiller. Özel güvenlikler sadece maçtan maça toplanan, az bir ücret alan ve maç öncesi, sırası ve sonrası için hiçbir eğitimden geçirilmeyen kişilerden oluşuyor. Güvenlik kulüpler tarafından bir maliyet olarak görülüyor. Güvenlik asla bir maliyet olarak görülmemeli. Güvenlikten tasarruf en pahalı seçenektir. Güvenlik risk ve tehditleri her geçen gün çeşitlenerek artsa da bu konuda gereken duyarlılık gösterilmiyor. Olay yoksa her şey iyi, varsa her şey kötü mantığı güvenlik ihtiyacını karşılayacak bir duyarlılık yaratmıyor. Bu noktada çok etkin bir projenin stadyumlarda yürürlüğe konulması gerekiyor.

Yasaları Yapmaktan Çok Etkin Olarak Uygulamak Önemli

Birçok yasa çıkarıldı. En son çıkan 6222 sayılı yasa ile yaşanan bu olaylar için ilk defa idari para cezaları ve adli gözetim getirildi. Yaptırımlar etkili gibi görünse de önemli olan yasayı etkin ve objektif olarak uygulamaktır. Uygulanamayan yasa yasa değildir.

Bu noktada eksikliklerimiz var. Yasa sonrasında denetleme yaparak ve onların sonuçları takip ederek ciddi bir şekilde uygulanması gerekiyor. Statlarda haklarında işlem yapılan kişiler yeniden statlara girebiliyorlar. Burada denetimler ve uygulamalar yeterli değil, prosedürler objektif olarak takip edilemiyor.

Stadyumlarda Şiddetin Nedenleri ve Çözüm önerileri

Günümüzde futbol içinde yaşadığımız sosyal hayattan ayrı düşünülemez. Spor psikolojisi ve sosyolojisi alanında yapılan çalışmalar sporun sosyal yaşamın bir yansıması olduğunu gösteriyor.

Son yıllarda artan şiddet olayları futbola gölge düşürüyor ve ciddi anlamda güvenlik sorunlarına neden oluyor. Bu sorunun kaynağı çok yönlü ve karmaşık.

Türkiye’deki şiddet olayları yasal eksikliklerin yanında farklı nedenlerden ortaya çıkıyor. Şiddet saldırgan davranışları, kaba kuvveti, beden gücünün kötüye kullanılmasını, yakan, yıkan yok eden eylemleri, taşlı sopalı, silahlı ve bıçaklı saldırıları, kişiye ve topluma zarar veren eylemleri kapsayan davranışlar olarak tanımlanıyor. Duygusal, sözel ve fiziksel şiddet olarak ortaya çıkıyor.

Sporda şiddetin kökenlerine baktığımızda;

Medyanın etkisi, taraftarların demografik ve sosyo-kültürel yapısının öne çıktığı görülüyor. Futbol paydaşlarını sporcular, tribün liderleri, güvenlik güçleri, taraftar, fanatik, holigan seyirci ve medya olarak incelenmesi gerekiyor.

Holiganizm; özellikle futbolda fanatizmi besleyen ve çevreye zarar vermeye eğilimli taraftarlardır. Fanatikler kazanmak için her yolu uygun görürken holigan tuttuğu takım yense de yenilse de rakip taraftarla kavga etmek için uğraşır.

Futbolda şiddet Türkiye’de erkek cinsiyetine bağlı aktörlerin yer aldığı fanatizm şeklinde görülüyor. Kitleleri peşinden sürükleyen futbolun en büyük unsuru seyircidir. Taraftar ve seyirci her ne kadar aynı gibi algılansa da taraftar duygusal olarak takımına bağlı olan onu ya da sporcuları takip eden, onlara duygusal olarak bağlı gruplardan oluşuyor. Bu durumda seyirci olup taraftar olamama veya taraftar olup da seyirci olamama durumu söz konusu. Büyük çoğunluğu sporda saldırganlık ve şiddet olaylarını önlemeye yönelik yürürlükte bulunan yasa ve yönetmelikleri bilmiyor.

Yöneticiler sporun işlevine uygun davranmayarak yerini sağlamlaştırmak ve popülaritelerini artırmak için doğruluğu tartışılan davranışlara yöneliyor. Bir ankette seyircilerin %56,3 ü kulüp başkan ve yöneticilerinin rakip takım aleyhinde verdikleri demeçlerden etkilendiklerini belirtmişlerdir.

Tribün liderleri bu sorunun oluşmasında büyük rol oynuyor ve kulüp yönetimleri ile ciddi bir ilişki içerisinde oldukları görülüyor. Olay çıkan her maçta kulüp yönetimleri tarafından beslenen bu insanlar oluyor.

CSG-City Security Group Stadyum Güvenliği Araştırması

CSG-City Security Group ve Bahçeşehir Üniversitesi stadyum güvenliği araştırmasında; stadyumlarda yeni güvenlik stratejilerinin geliştirilmesinin ve uzmanlaşmış özel güvenlik yapısı oluşturulmasının gerekliliği ortaya çıkıyor.

Bu araştırmaya göre;

  • Yaklaşık her 10 katılımcıdan 6’sı stadyumlardaki şiddetten fanatik grupları sorumlu tutuyor. Katılımcıların %58’si yalnızca fanatik grupların, %36’sı “sıradan kişiler” de dâhil herkesin stadyumlarda şiddete sebep olduğunu düşünüyor.
  • Hem kadınlar hem de erkekler stadyumdaki şiddetin sorumlusu olarak fanatik grupları görüyor.
  • Kendisini holigan olarak tanımlayan taraftarlar şiddete herkesin sebep olduğu algısına sahipken fanatik ve normal taraftarlar ile takım tutmayanlar yalnızca fanatik grupların şiddete sebep olduğunu düşünüyor.
  • Katılımcıların %70’i stadyumları güvensiz buluyor.
  • Her 10 katılımcıdan 7’si kendisini normal bir taraftar olarak görüyor.
  • Kendini fanatik olarak görenlerin sayısı %23,7, holigan olarak görenlerin sayısı ise %1,3’dür.
  • 18-29 yaş grubunda her 10 kişiden 3’ü kendisini fanatik bir taraftar olarak tanımlıyor.
  • Eğitim düzeyi ve gelir seviyesi arttıkça kendisini fanatik bir taraftar olarak tanımlayanlar da artıyor.
  • Her 4 kişiden yaklaşık 1’i şiddet yüzünden stadyuma gitmediğini dile getiriyor.
  • Kadınlar arasında, şiddet yüzünden stadyuma gitmeme oranı erkeklerin yaklaşık 2 katı ve şiddet kadınları stadyumdan uzaklaştıran en önemli etken.
  • Her 4 seyirciden 3’ü statlarda şiddete maruz kalıyor.
  • Güvenlik, stadyuma ailece gitme konusunda, katılımcılar tarafından en yüksek oranda dile getirilen engel.
  • Eğitim düzeyi arttıkça maçlarda güvenliği sağlama konusunda özel güvenliğin sorumlu olması gerektiğini söyleyenlerin oranı artıyor.
  • Futbolda şiddetin neden ve sonuçları genel şiddetin neden ve sonuçlarından sadece analitik olarak ayırabileceğimiz sosyolojik bir gerçeğe dönüşüyor.

İç güvenliği sağlamakla görevli olan polis normal olarak yoğun bir çalışmanın içerisindeyken ekstradan önemli bir iş yükünü daha yüklenmek zorunda kalıyor. Stadyumlar bir özel işletme niteliğinde olduğundan yasal olarak güvenliği sağlamak için etkin bir özel güvenlik hizmeti almaları gerekir.

Futbol karşılaşmalarında etkin bir güvenliğin sağlanması için;

Futbolda güçlü bir güvenlik yönetişiminin oluşturulmasını desteklemek, futbol karşılaşmalarında güvenliğe ve polis faaliyetlerine yönelik akademik ve daha güncel yaklaşım modelleri geliştirmek şart. Bu çerçevede;

  • Özel güvenlik görevlileri sürekli eğitimden geçirilmeli ve özel güvenlik uzman güvenlik yapıları tarafından TFF yönetiminde sağlanmalı.
  • Taraftarlar ve holiganlar spor güvenliği ve yasaklar konusunda eğitilmeli,
  • Spor alanlarına yasaklılar için yüz tanıma sistemi kurulmalı,
  • Müsabakaların etkili risk analizi yapılarak spor alanlarında yeterli sayıda uzman özel güvenlik ve kolluk kuvveti bulundurulmalı,
  • Suç işleyenlerin kesinlikle stadyumlara alınmaması ve etkin yasal düzenlemelerle desteklenmesi.
  • Kolluk kuvvetlerinin stadyumlarda daha etkin olmalı ve özel güvenlik ile eşgüdüm sağlamalı.
  • Tribünlerin, ideolojik ve siyasi propaganda yeri yapılmasına ve siyasi görüşlerin slogan ve pankartların ifade edildiği yerlere dönüşmelerine müsaade edilmemesi önemlidir.
  • Dostluk, kardeşlik ve centilmenlik duygularının yüreklerden taştığı güvenli bir spor ikliminde yaşamamız sağlanmalıdır.

Osman ÖZTÜRK
CSG City Security Group
Yönetim Kurulu Başkanı-CEO

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir